Co robić w przypadku zapaści cukrzycowej?

Największą zmianą, jaka zachodzi w życiu osoby, u której zdiagnozowano cukrzycę, jest konieczność stałego monitorowania poziomu glukozy we krwi. Nawet osobom bardzo skrupulatnym i pilnującym swojego cukru mogą zdarzyć się spadki lub skoki glikemii. Warto wiedzieć, jak postępować, kiedy wystąpią takie niebezpieczne wahania. W tym tekście tłumaczymy, co jeść przy niskim cukrze, a także, jakiej pomocy udzielić przy hiperglikemii.

Hormony ważne dla diabetyków

Właściwe postępowanie przy cukrzycy polega przede wszystkim na kontrolowaniu poziomu własnego cukru we krwi oraz obniżania go lub podwyższania lekami hormonalnymi w zależności od potrzeby. Ta poważna choroba ma swój początek w trzustce. To właśnie tam produkowane są dwa antagonistyczne hormony – insulina i glukagon.

Leki z insuliną

Cukrzyca typu 2 jest wynikiem predyspozycji genetycznych lub niezdrowego stylu życia (braku aktywności fizycznej, niewłaściwej diety, otyłości – zwłaszcza brzusznej). W ciele chorującego rozwinęła się insulinooporność – stan, w którym trzustka produkuje nadmiar insuliny, ale organizm ją ignoruje. Część diabetyków musi do końca życia przyjmować określone dawki tego hormonu, aby regulować stężenie cukru we krwi. Insulinę można podawać przez wstrzykiwacze (peny), tradycyjne strzykawki lub podłączyć się do pompy insulinowej dawkującej leki przez całą dobę.

Co to jest glukagon i jak go podać?

Glukagon odpowiada za podnoszenie poziomu glukozy w trzustce, dlatego jest stosowany jako lek (dostępny wyłącznie na receptę) na silną hipoglikemię. Najczęściej ma on postać podskórnego lub domięśniowego zastrzyku. Jeśli diabetyk skarży się na spadające stężenie cukru we krwi i traci przytomność, wówczas trzeba podać mu glukagon. Organizm zwykle reaguje na zastrzyk w czasie 10 minut. Jeżeli chory odzyska świadomość, trzeba mu dać do zjedzenia coś o wysokiej zawartości węglowodanów, żeby przywrócić poziom cukru do normy (70-99 mg/dl).

Przyczyny hiperglikemii i hipoglikemii

Stan podwyższonego lub obniżonego poziomu glukozy może być wynikiem błędów medycznych, zaniedbań lub braku wiedzy. Osoba nieświadoma własnej choroby, nie wie co robić w chwili spadku bądź skoku cukru, ponieważ nie ma pojęcia, skąd wzięły się jej niepokojące objawy. Dlatego należy regularnie (najlepiej raz do roku) badać poziom glukozy – szczególnie powinny to robić osoby z grupy ryzyka (otyłe, z nadwagą lub nadciśnieniem).

Diabetykom świadomym własnego stanu również zdarzają się skoki lub spadki cukru. Poniższa tabela wskazuje najczęstsze przyczyny bezpośrednie, które mogą prowadzić do wahań glikemii.

Hiperglikemia (skok glukozy)Hipoglikemia (spadek cukru)
Pominięcie lub za mała dawka przyjętego leku, przeterminowana insulinaPrzyjęcie za dużej dawki insuliny
Zjedzenie zbyt obfitego posiłku, szczególnie bogatego w cukry prostePominięcie lub opóźnienie posiłku
Brak ruchu, siedzący tryb życiaWypicie alkoholu, zwłaszcza na czczo
Silny stres, przeziębienia i stany zapalneZa duży wysiłek fizyczny, do którego nie dostosowano posiłku lub dawki korekcyjnej leków

Zapaść cukrzycowa – objawy przy hiperglikemii i hipoglikemii

Warto już na wstępie zaznaczyć, że przyczyną śpiączki (zapaści) cukrzycowej może być zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie glukozy we krwi. Oba przypadki dają jednak zupełnie inne objawy. Należy umieć je rozpoznać, żeby potrafić zareagować w chwili pogarszającego się stanu zdrowia.

Hiperglikemia – ten stan zwykle rozwija się stopniowo. Ciało wysyła subtelne sygnały, które bywają bagatelizowane, zwłaszcza jeśli osoba nie ma świadomości, że choruje na cukrzycę.Hipoglikemia – w tym przypadku atak jest dynamiczny. Mózg zostaje odcięty od głównego źródła energii i natychmiast wysyła określone sygnały fizyczne.
– trudne do zaspokojenia pragnienie;
– częste oddawanie moczu;
– silne bóle brzucha;
– najbardziej charakterystyczny objaw – zapach z ust przypominający dojrzałe owoce lub zmywacz do paznokci;
– narastająca senność
– kołatanie serca, drżenie rąk;
– nagłe i silne poczucie głodu;
– zimny pot, blada skóra;
– zaburzenia koncentracji, problemy z mową i wyrażaniem własnych myśli;
– w skrajnych przypadkach – drgawki i utrata przytomności

mierzenie poziomu cukru

Pierwsza pomoc w hipoglikemii i hiperglikemii

Jeśli zauważysz u kogoś objawy wskazujące na nagły spadek albo skok cukru, powinieneś podjąć konkretne działania, które mogą uratować życie tego człowieka. Pamiętaj jednak, że dozwolone jest, aby podawać wyłącznie konkretną dawkę insuliny bądź glukagonu i tylko w określony sposób. Jeśli nie potrafisz tego zrobić, wówczas ogranicz się do wezwania pomocy – podanie złego hormonu lub nieodpowiedniej porcji leku jedynie pogorszy stan pacjenta.

Objawy niskiego cukru – co robić, żeby chorujący nie stracił przytomności?

Hipoglikemia rozwija się dynamicznie, dlatego trzeba równie sprawnie jej przeciwdziałać. Poniższa instrukcja wskazuje sposób postępowania w przypadku spadku stężenia glukozy we krwi.

  1. Jeśli diabetyk słabnie, ale masz z nim kontakt, szybko podaj mu coś słodkiego.
  2. Pamiętaj, że powinny to być cukry proste – szklanka słodzonej herbaty, soku owocowego lub coli, dojrzały banan, garść żelków bądź po prostu tabletki glukozy. Nie należy podawać czekolady, batoników czy lodów, ponieważ tłuszcz w nich zawarty spowalnia wchłanianie cukru.
  3. Zaproponuj chorującemu, żeby usiadł i chwilę odpoczął. Po około 15 minutach zmierz mu poziom glikemii glukometrem. Jeśli nadal jest niski, spróbuj podać kolejną dawkę cukru.
  4. Gdy najgorsze objawy miną, przygotuj diabetykowi zbilansowany posiłek łączący w sobie źródła tłuszczów, białek i cukrów. To pozwoli ustabilizować poziom glukozy na dłużej.

Jeśli jednak doszło do utraty przytomności, wówczas sytuacja jest krytyczna i wymaga pomocy medycznej. Dlatego:

  1. Zadzwoń pod numer alarmowy (112/999).
  2. Jeżeli pacjent ma przy sobie glukagon, wstrzyknij mu go – przygotuj roztwór według instrukcji na opakowaniu (płyn ze strzykawki wlej do fiolki z proszkiem i wymieszaj), a następnie wykonaj głęboki zastrzyk podskórny lub domięśniowy w udo.
  3. Ułóż nieprzytomnego człowieka w pozycji bezpiecznej. Zwykle po około 10 minutach od podania glukagonu jego stan powinien zacząć się stabilizować. Pozostań czujny i uważnie obserwuj reakcje.
  4. W przypadku, gdy pacjent nie oddycha, natychmiast rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO).
  5. Jeśli jednak się ocknie, daj mu coś słodkiego, w celu unormowania poziomu glukozy na dłużej. Pamiętaj, żeby pod żadnym pozorem nie próbować karmić nieprzytomnego człowieka – grozi to zadławieniem.

Jak reagować, gdy komuś skoczy cukier?

Musisz koniecznie zweryfikować, czy rzeczywiście masz do czynienia z diabetykiem. Zapytaj poszkodowanego o stan zdrowia, a gdy stracił przytomność, sprawdź obecność opaski informującej na ręce. W miarę stabilnej sytuacji, jeśli potrafisz dokonać pomiaru glukozy oraz podać korekcyjną dawkę insuliny – możesz wykonać te czynności. Jeżeli nie wiesz, jak to zrobić lub się boisz, wezwij pomoc, po czym zapewnij choremu bezpieczeństwo. Utrata przytomności wymaga ułożenia go w pozycji bocznej ustalonej. Dodatkowo, przy ewentualnym braku oddechu, należy natychmiast rozpocząć RKO.

Możesz uratować komuś życie

Pamiętaj – w przypadku zapaści cukrzycowej liczy się każda sekunda, a Twoja szybka reakcja może uratować komuś życie. Niezależnie od tego, czy cukier gwałtownie spada, czy niebezpiecznie rośnie, kluczem jest zachowanie zimnej krwi oraz znajomość podstawowych zasad pierwszej pomocy. Bądź uważny i nie bój się reagować.

Spis treści

Inne wpisy

stopa cukrzycowa

Stopa cukrzycowa – niebezpieczna konsekwencja choroby

zapaść cukrowa

Co robić w przypadku zapaści cukrzycowej?

pakowanie przed podróżą

Diabetyk w podróży – o czym trzeba pamiętać?